Kurumlar vergisine konu olan kurum kazancı, Gelir Vergisi Kanununda yer alan ticari kazanç, zirai kazanç, ücret, serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlardan oluşur. Ancak kurumlar vergisi uygulamasında bu unsurlar ayrı ayrı değil, bir bütün olarak kurum kazancı şeklinde değerlendirilir.
Kurumlar Vergisi Beyannamesi Ne Zaman Verilir?
Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın birinci gününden son günü saat 23.59'a kadar verilir. Dar mükellef kurumlarda muhatabın Türkiye'yi terk etmesi halinde beyanname, ülkeyi terk etmeden önceki 15 gün içinde verilir. Kurumlar vergisi ile geçici vergi beyannamesi elektronik ortamda verilir.
Kurumlar Vergisi Mükellefi Kimlerdir?
Kurumlar vergisi mükellefleri aşağıdaki kurumlardan oluşur:
- Sermaye şirketleri
- Kooperatifler
- İktisadi kamu kuruluşları
- Dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler
- İş ortaklıkları
Sermaye Şirketlerinin Kapsamı Nedir?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlar sermaye şirketi sayılır. Anonim ve limited şirketlerin kazancının tamamı kurumlar vergisine tabidir. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde ise komanditer ortağa isabet eden kazanç kısmı kurumlar vergisine tabidir.
Kollektif ve adi komandit şirketler ise sermaye şirketi mahiyetinde olmadıklarından kurumlar vergisi mükellefi sayılmazlar.
Dernek ve Vakıflar Kurumlar Vergisi Mükellefi midir?
Dernek ve vakıfların doğrudan kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmaz. Ancak bunlara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ticari, sınai veya zirai işletmeler, dernek veya vakıflara ait iktisadi işletme olarak kurumlar vergisine tabi olabilir.
İş Ortaklıklarının Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti İçin Gerekli Şartlar
İş ortaklıklarının kurumlar vergisi mükellefi sayılabilmesi için aşağıdaki temel şartların birlikte bulunması gerekir:
- Ortaklardan en az birinin kurumlar vergisi mükellefi olması
- Ortaklığın belli bir işi sonuçlandırmak üzere yazılı sözleşmeyle kurulması
- İş ortaklığı konusunun belli bir iş olması
- İşin belli bir süre içinde tamamlanmasının öngörülmesi
- İş ortaklığı ile işveren arasında yüklenim sözleşmesi bulunması
- Ortakların işin tamamından işverene karşı sorumlu olması
- İş bitiminde kazancın paylaşılması
Mükellefiyet Türleri Nelerdir?
Kurumlar vergisi mükellefleri tam mükellef ve dar mükellef olarak ikiye ayrılır.
- Tam mükellef: Kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan kurumlar, Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden vergilendirilir.
- Dar mükellef: Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kurumlar sadece Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilir.
Muafiyet ve İstisnalar Nelerdir?
Kurumlar vergisinden muaf olan kurumlar, Kurumlar Vergisi Kanununun 4. maddesinde düzenlenmiştir. İstisna edilen kazançlar ise aynı Kanunun 5. maddesinde sayılmıştır. Muaf kurumlar kurumlar vergisi beyannamesi vermez.
Öne Çıkan İstisnalar
İştirak Kazançları İstisnası
Tam mükellefiyete tabi başka kurumların sermayesine katılımdan elde edilen kazançlar ile belirli fon ve ortaklıklardan elde edilen bazı kâr payları, kanunda belirtilen şartlar dahilinde kurumlar vergisinden istisna edilebilir.
Yurt Dışı İştirak Kazançları İstisnası
Yurt dışı iştiraklerden elde edilen kazançlar, iştirak oranı, elde tutma süresi, vergi yükü ve kazancın Türkiye'ye transferi gibi şartların birlikte sağlanması halinde kurumlar vergisinden istisna tutulabilir.
Emisyon Primi Kazancı İstisnası
Anonim şirketlerin paylarını itibari değerin üzerinde bir bedelle ihraç etmelerinden doğan emisyon primi kazançları kurumlar vergisinden istisnadır.
Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satış Kazancı İstisnası
En az iki tam yıl süreyle aktifte yer alan iştirak hisseleri, kurucu senetleri, intifa senetleri, rüçhan hakları ve bazı fon katılma paylarının satışından doğan kazançların belirli kısmı kurumlar vergisinden istisna olabilir. Taşınmazlar bakımından ise 15/7/2023 öncesi ve sonrası edinimlere göre farklı uygulamalar bulunmaktadır.
Yurt Dışı Şube Kazançları İstisnası
Yurt dışındaki işyeri veya daimi temsilciler aracılığıyla elde edilen kazançlar, belirli vergi yükü ve transfer şartları sağlandığında kurumlar vergisinden istisna edilebilir.
Tam ve Dar Mükellef Kurumlarda Kazanç Tespiti
Tam mükellef kurumlarda kurum kazancı, hesap dönemi sonunda öz sermaye ile dönem başı öz sermaye arasındaki müspet fark esas alınarak ve Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hükümlerine göre tespit edilir.
Dar mükellef kurumlarda ise işyeri veya daimi temsilci vasıtasıyla elde edilen kazançlar için, aksi belirtilmedikçe tam mükellef kurumlara ilişkin hükümler uygulanır. Yabancı ulaştırma kurumlarında matrah, hasılata ortalama emsal oranlarının uygulanması suretiyle hesaplanır.
Safi Kurum Kazancının Tespitinde İndirilecek Giderler
- Menkul kıymet ihraç giderleri
- Kuruluş ve örgütlenme giderleri
- Genel kurul toplantıları ile birleşme, devir, bölünme, fesih ve tasfiye giderleri
- Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde komandite ortağın kâr payı
- Katılım bankalarınca katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları
- Sigorta ve reasürans şirketlerinde teknik karşılıklar
Kabul Edilmeyen İndirimler
Kurumlar vergisi matrahının tespitinde aşağıdaki giderler indirim konusu yapılamaz:
- Öz sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler
- Örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz, kur farkı ve benzeri giderler
- Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü dağıtılan kazançlar
- Yedek akçeler
- Hesaplanan kurumlar vergisi, para cezaları, vergi cezaları, gecikme faiz ve zamları
- Esas faaliyet konusu ile ilgili olmayan bazı taşıtlara ilişkin gider ve amortismanlar
- Belirli tazminat ve reklam giderleri
Geçmiş Yıl Zararları Nasıl İndirilir?
Geçmiş yıl zararları, her yıla ilişkin tutarlar ayrı ayrı gösterilmek ve beş yıldan fazla devredilmemek şartıyla kurum kazancından indirilebilir. Devir ve tam bölünme halinde zarar mahsubu için ayrıca son beş yıla ilişkin beyannamelerin süresinde verilmiş olması ve faaliyetin en az beş yıl devam ettirilmesi gibi şartlar aranır.
Beyanname Üzerinden İndirilebilecek Diğer İndirimler
- Ar-Ge ve tasarım indirimi
- Sponsorluk harcamaları indirimi
- Belirli bağış ve yardımlar
- Girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarlar
- Yurt dışına verilen hizmetlerden elde edilen kazançlara ilişkin indirim
- Korumalı iş yeri indirimi
- Nakit sermaye artırımından kaynaklanan indirim
- İstanbul Finans Merkezi kazanç indirimi
- Teknogirişim ve teknokent sermaye desteği indirimi
Mahsup ve İade Uygulaması
Yıllık beyanname ile hesaplanan kurumlar vergisinden yıl içinde tevkif yoluyla kesilen vergiler mahsup edilir. Mahsup fazlası olması halinde, belirli usuller çerçevesinde iade talep edilebilir. Yurt dışında ödenen benzeri vergiler de belirli üst sınırlar dahilinde Türkiye'de hesaplanan kurumlar vergisinden indirilebilir.
Geçici Vergi Mahsubu
Geçici vergi, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilir. Ancak tahakkuk etmiş olsa bile ödenmemiş geçici vergi yıllık beyannamede mahsup edilemez.
Kurumlar Vergisi Mükellefleri %5 Vergi İndiriminden Yararlanabilir mi?
Gerekli şartları taşıyan kurumlar vergisi mükellefleri, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan verginin %5'i oranında indirimden yararlanabilir. Ancak finans ve bankacılık sektöründe faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları bu indirimden yararlanamaz.
Beyannameye Eklenecek Belgeler Nelerdir?
Kurumlar vergisi beyannamesine mükellefin durumuna göre ayrıntılı bilanço, gelir tablosu, kesinti yoluyla ödenen vergilere ilişkin belgeler, gerçek faydalanıcı bilgileri, yabancı ülkelerde ödenen vergilere ilişkin belgeler, transfer fiyatlandırması bilgileri, KKEG bilgileri, indirimli kurumlar vergisi tablosu ve diğer ilgili ekler dahil edilebilir.
2026 Kurumlar Vergisi Oranları
Tahakkuk Eden Kurumlar Vergisi Ne Zaman ve Nasıl Ödenir?
Kurumlar vergisi, beyannamenin verildiği ayın sonuna kadar ödenir. Takvim yılı esasına göre çalışan kurumlar, 2025 hesap dönemine ilişkin hesaplanan kurumlar vergisini 1-30 Nisan 2026 tarihleri arasında öder. Özel hesap dönemi tayin edilen kurumlar ise beyannamelerini verdikleri ayın sonuna kadar ödeme yapar.
Ödeme; Dijital Vergi Dairesi, GİB Mobil, anlaşmalı bankaların şubeleri ve alternatif ödeme kanalları ile PTT işyerleri üzerinden yapılabilir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kurumlar vergisi beyannamesi elektronik ortamda verilir.
- Geçici verginin mahsup edilebilmesi için tahakkuk etmiş olması yetmez, ayrıca ödenmiş olması gerekir.
- Geçmiş yıl zararlarının indirimi için beş yıllık süre sınırı ve beyanname şartı önemlidir.
- Muafiyet, istisna ve indirim uygulamalarında ilgili kanun hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
- Özel hesap dönemi kullanan mükelleflerde beyan ve ödeme takvimi farklılaşabilir.
Sonuç
Kurumlar vergisinin beyanı, mükellefiyet türü, hesap dönemi, istisna ve indirim uygulamaları ile vergi oranlarına göre farklı sonuçlar doğurur. Beyanname verme süresi, ek belgeler, mahsup imkanları ve ödeme zamanı birlikte değerlendirilerek işlem yapılması, hatalı beyan ve süre ihlali risklerini azaltır.
Kaynakça
Bu içerik hazırlanırken aşağıdaki resmi kaynaklar esas alınmıştır: