Adat Hesaplama
Kasa Hesabı, Kasa Dışı Aktif Hesaplar, Pasif Hesaplar
Bilgi: Hesaplama, başlangıç tarihi dahil olacak şekilde yapılır. İşlem tarihleri kronolojik sırada girilmelidir.
Hesap Tipi ve Parametreler
Hareket Tablosu
| Tarih * | Borç Bakiyesi * | Makul Bakiye | Kalan Bakiye | Gün Sayısı | Faiz Oranı % | Hesaplanan Faiz | İşlem |
|---|
Adat faizi nasıl hesaplanır?
Bu araç, girdiğiniz bakiyeler ve faiz oranları üzerinden dönemlere ait faiz tutarlarını hesaplar. Hesaplamaya başlamadan önce hesap tipini, tarih aralığını ve yıl gün sayısını seçin.
- Hesap tipini seçin: Kasa hesabı, kasa dışı aktif hesap veya pasif hesap seçeneğini kullanın.
- Hareketleri girin: Tarihleri kronolojik sırayla ve ilgili bakiyelerle birlikte ekleyin. Çok sayıda hareket için Excel'den içe aktarma seçeneğini kullanabilirsiniz.
- Parametreleri kontrol edin: Faiz oranını ve 360 ya da 365 günlük yıl seçimini gözden geçirin. Kasa hesabında makul bakiye parametresini de kontrol edin.
- Sonucu inceleyin: Satırlardaki gün sayısı, faiz oranı ve hesaplanan faiz tutarlarını kontrol edin.
Adat faizi hesaplama formülü
Faiz = Faize esas tutar × Gün sayısı × Yıllık faiz oranı (%) / (100 × Yıl gün sayısı)
Örneğin faize esas tutar 100.000 TL, süre 30 gün, yıllık oran %12 ve yıl gün sayısı 360 seçildiğinde faiz 1.000 TL olur. Aynı örnekte 365 gün seçilirse sonuç 986,30 TL olur. Buradaki %12 yalnızca işlemi göstermek için seçilmiş örnek bir orandır.
Bakiye veya faiz oranı değiştiğinde her dönem kendi tutarı, süresi ve oranıyla hesaplanır; dönem faizleri toplanır.
Sık Sorulan Sorular
Kasada uzun süre olağan dışı düzeyde yüksek nakit bulunması, uygulamada bu tutarın işletme faaliyetleri dışında kullanıldığı veya işletmeden ayrıldığı iddialarına konu olabilmektedir. Bu tür durumlarda, hesapların yalnızca adından ziyade işlemin gerçek mahiyeti önem kazanır. Nakitin fiilen ortaklar veya ilişkili kişiler nezdinde kullanımına işaret eden bir durum varsa, bu kullanım finansman sağlama niteliğinde değerlendirilerek emsal faiz (adat) hesaplaması konusu gündeme gelebilir.
Adat hesaplamasında tek bir “zorunlu oran” yerine, işlemin koşullarına göre emsallere uygunluk yaklaşımı esas alınır. Tutar, vade, para birimi, risk düzeyi ve benzer işlemlerde piyasada oluşan oranlar dikkate alınarak oran belirlenir. Bu nedenle uygulamada bankacılık piyasası oranları, benzer finansman işlemlerindeki oranlar veya işletmenin aynı dönemde kullandığı kredilerin koşulları referans alınabilmektedir. Önemli olan, seçilen oranın işlem koşullarıyla uyumlu biçimde açıklanabilir nitelikte olmasıdır.
Ortaklara veya ilişkili kişilere finansman sağlanması niteliği taşıyan faiz/adat tutarları, uygulamada bir hizmet karşılığı olarak değerlendirilebildiği için KDV yönünden gündeme gelebilmektedir. Bu çerçevede, adatın hangi işlem nedeniyle doğduğu, işlemin sürekliliği ve belgelendirme biçimi KDV uygulamasını etkileyen unsurlar arasındadır. Bu nedenle adat hesaplanması durumunda, KDV’nin doğuş zamanı ve oranı işlemin niteliğine göre değerlendirilir.
Ortaklara borçlar hesabındaki tutarlar, şirketin ortaklardan kaynak temin ettiğini gösterebilir. Bu borçlara faiz işletilip işletilmemesi, işlem koşullarına bağlı bir husustur. Bununla birlikte, ilişkili kişilerden sağlanan borçların belirli büyüklüklere ulaşması halinde “örtülü sermaye” değerlendirmesi gündeme gelebilir. Bu değerlendirmede borcun tutarı, öz sermaye ile ilişkisi ve borcun niteliği dikkate alınır. Faiz ödemeleri söz konusu olduğunda ise, faiz giderinin vergisel niteliği ile stopaj veya dolaylı vergi boyutu, işlemin niteliğine göre ele alınır.
Adat konusu, yalnızca kasa veya ortaklar cari hesabıyla sınırlı değildir. İşletmenin aktifinde yer alan bazı tutarlar, mahiyeti itibarıyla ilişkili kişilere sağlanan bir finansman imkanı olarak değerlendirilebilecek nitelik taşıyabilir. Bu tür durumlarda hesabın adı değil, alacağın veya aktarımın gerçek içeriği belirleyicidir. Olağan ticari koşullarla açıklanamayan, uzun süre tahsil edilmeyen veya ilişkili kişilerle bağlantısı bulunan tutarlar, emsallere uygun faiz değerlendirmesi kapsamında gündeme gelebilir.
Adat hesaplamasında dönemsellik ve tahakkuk ilkeleri önem taşır. Uygulamada hesaplama, yıl sonu kapanışlarında gündeme gelebildiği gibi ara dönemlerde de gündeme gelebilir. Geçici vergi dönemlerinde düzeltme yapılabilmesi mümkündür. Bununla birlikte, hesaplama ve belgelendirme periyodu tek tip olmayıp, işlemin sürekliliği, tutarın oluşum şekli ve muhasebeleştirme düzeni gibi unsurlara göre şekillenir.